Słownik AI + Jak działa AI

Szeroki termin obejmujący m.in. uczenie maszynowe i generowanie treści. Dziś mówiąc „AI” w firmie zwykle mamy na myśli generatywną AI, czyli modele językowe (LLM) typu ChatGPT, Claude, Gemini.

Astra (3.09.2026) - najmocniejsza, do trudnych zadań. Sol i Luna (22.09.2026) - tańsze wersje z jakością zbliżoną do Astry: Sol do codziennej pracy i agentów, Luna do szybkich zadań w dużej skali. Dobór modelu oprzyj na teście jakości, czasu i zużycia dla własnego procesu. Dostęp i limity sprawdź na koncie; API ma osobne rozliczenie i limity. Szczegóły oraz przykład kosztu znajdziesz w lekcji 20.

Sprawdź limit i termin odnowienia na swoim koncie. Zasady zależą od produktu, planu i modelu; nie zakładaj wspólnego limitu dla całego zespołu.

API ma własne stawki i limity. Mierz tokeny, wywołania narzędzi i liczbę iteracji. Instrukcja w prompcie nie zastępuje kontroli kosztów w aplikacji.

Model nauczony na miliardach tekstów do przewidywania kolejnego słowa. Rodziny GPT-6 (Astra, Sol, Luna) i GPT-5.6 (Sol, Terra, Luna), Claude, Gemini - to wszystko LLM-y. „Duży” = setki miliardów parametrów.

Token może być fragmentem słowa, znakiem lub całym słowem. Liczba zależy od języka, tekstu i tokenizera. Nie stosuj stałego przelicznika słów na tokeny dla polskich dokumentów.

Sztuka pisania promptów (prompt engineering) to dawanie modelowi: roli, kontekstu, celu, formatu i ograniczeń. Dobry prompt ułatwia pracę, ale wynik nadal wymaga sprawdzenia.

Modele GPT-5.6 i GPT-6 mają podobne okno: około 1,05 mln tokenów, czyli mniej więcej 2000 stron. Wszystko poza oknem znika. Dlatego długie pliki streszczamy lub używamy Projektów.

Model musi zawsze przewidzieć kolejne słowo - nawet gdy nie zna odpowiedzi. Lekarstwo: włącz wyszukiwanie w sieci, proś o źródła, weryfikuj fakty.

Niższa temperatura nie gwarantuje prawdy. Dostępność i zakres parametru zależą od modelu. Proś o źródła i weryfikuj wynik niezależnie od ustawienia.

Zamiast trenować model od nowa, podpinasz go do swoich dokumentów. Model wyszukuje fragmenty i odpowiada na ich podstawie. Tak działają firmowe „chatboty wewnętrzne”.

Porównaj najpierw dobry prompt, dostęp do źródeł i wyniki testów. Fine-tuning może pomóc w powtarzalnym formacie lub zachowaniu, ale wymaga odpowiednich danych i oceny jakości.

Pozwala mierzyć podobieństwo tekstów. Podstawa RAG i wyszukiwania semantycznego - szukasz nie po słowach kluczowych, tylko po znaczeniu.

Nie tylko odpowiada - planuje, używa narzędzi (kalendarz, mail, przeglądarka), sprawdza efekty, poprawia. Tryb Work w ChatGPT to przykład agenta do pracy z plikami i aplikacjami firmy.

Otwarty protokół (od Anthropic) - pozwala podpiąć do agenta dowolne narzędzie: Slack, Notion, bazy danych, własne API. ChatGPT Work i Claude już go używają.

Dostęp dla developerów - płacisz za tokeny, integrujesz w swoich systemach. Cenniki modeli zmieniają się często (OpenAI obniżało je kilkukrotnie w 2026), więc stawkę sprawdzaj zawsze na stronie cennika, a nie w materiałach szkoleniowych. Dla nietechnicznych: zostań przy ChatGPT.

„Custom GPT” w ChatGPT to coś innego - własny asystent z plikami i instrukcjami. Uwaga: OpenAI wycofuje Custom GPT (nowych nie utworzysz od 25.09.2026, istniejące działają do 11.12.2026). Następcą jest plugin - patrz lekcja 07.

Dzisiejsze modele widzą zdjęcia, słyszą głos i generują obrazy. W praktyce: wrzucasz screenshot błędu - wyjaśni. Wrzucasz fakturę - przepisze do tabeli.

Raz wpisujesz „jestem księgową w polskiej firmie produkcyjnej, odpowiadaj zwięźle, po polsku, z numerkami”. Działa we wszystkich rozmowach. Najtańszy hack na lepsze odpowiedzi.

Możesz powiedzieć „zapamiętaj, że nasz produkt nazywa się X”. Wyłączasz w ustawieniach. UWAGA: nie wrzucaj danych wrażliwych do pamięci.

Wrzucasz dokumenty (oferta, regulamin, baza klientów), ustawiasz styl odpowiedzi - ChatGPT pamięta wszystko w obrębie projektu. Idealne dla zespołów.

Business (25 USD/os/mc, 20 USD przy rozliczeniu rocznym, min. 2 miejsca): dane NIE trenują modeli, SSO, admin panel, connectors (M365, Drive, Slack). Enterprise: + SCIM, audit log, EU data residency, własny DPA. Konta prywatne ≠ konto firmowe.

Wymagany przez RODO dokument z dostawcą AI. OpenAI udostępnia DPA dla planów Business / Enterprise / API. Bez DPA nie wolno przetwarzać danych osobowych.

Dla modelu „prawdziwa” odpowiedź to ta najbardziej prawdopodobna językowo - niekoniecznie prawdziwa. Zasada żelazna: AI pisze wersję roboczą, człowiek zatwierdza fakty.

Im więcej inferencji = większy koszt. W firmie mierzymy koszt na proces („1 obsłużony ticket = 0,05 zł”), nie na osobę.

Możesz uruchomić u siebie na serwerze - dane nigdy nie opuszczają firmy. Wymaga IT i GPU. Dobre dla branż wrażliwych (medycyna, prawo, obronność).

Plugin łączy instrukcje (skille) z podłączonymi aplikacjami - np. Gmail wyśle maila, kalendarz umówi spotkanie, baza zrobi raport. Ten sam plugin działa w ChatGPT i Codex (wspólny katalog). Od września 2026 pluginy zastępują Custom GPT. Patrz lekcja 07.

„Jak wystawiać fakturę X”, „Jak odpowiadać na reklamacje” - opisane słowami, agent stosuje procedurę, a wynik sprawdzasz według kryteriów jakości. Patrz sekcja Skille.

Chat to rozmowa i szybka odpowiedź. Work wykonuje całe zadanie na Twoich plikach i narzędziach. Codex to agent do automatyzacji i kodu: pracuje na komputerze, w plikach i repozytoriach. Lekcje 01, 06 i 07.

Niski = szybko i tanio, do maili i krótkich tekstów. Wysoki/Maks. = dokładniej, ale wolniej i zużywa więcej limitu. Zacznij od niskiego, podnoś tylko przy trudnych zadaniach. Lekcja 20.

Długie zadanie w Work zmniejsza to, co zostaje na Codeksa. Ile zostało, zobaczysz w Ustawienia › Użycie. Lekcja 03.

Np. wtyczka Gmail pozwala czytać pocztę i pisać szkice. Podłączasz ją raz w Ustawienia › Wtyczki, potem ChatGPT może z niej korzystać. Lekcje 01 i 09.

Jak przepis kuchenny: opisujesz raz, jak robić np. ofertę, a potem wywołujesz go jednym słowem, np. /oferta. Lekcja 01 i 12.

Codex może otworzyć Chrome albo Excela i wykonać kroki jak człowiek. Zawsze zaczynaj od zadań bez wysyłania i płacenia. Lekcja 11.

Np. codziennie o 8:00 podsumowanie poczty albo co poniedziałek raport sprzedaży. Lekcja 12.

Codex pracuje w repozytorium: czyta pliki, poprawia je i pokazuje, co zmienił. Nie musisz programować, żeby korzystać z gotowych repozytoriów. Lekcja 07.

Dobra zasada: AI przygotowuje szkic maila czy dokumentu, a człowiek go zatwierdza i wysyła. Lekcja 18.

Np. strona wydarzenia albo wewnętrzny formularz. Znajdziesz ją w menu Więcej › Witryny. Lekcja 10.

Lepiej radzi sobie z liczbami, analizą i zadaniami w wielu krokach. Wszystkie modele GPT-6 rozumują. Lekcja 20.

Zanim agent coś wyśle, usunie albo kupi, pokazuje, co chce zrobić, i czeka na Twoje „tak”. Nie wyłączaj tego na start. Lekcja 18.